GSM (Xanh SM) lên kế hoạch IPO quốc tế với kỳ vọng định giá 20 tỷ USD

Tờ Reuters cho biết CTCP Di chuyển Xanh và Thông minh (GSM), đơn vị vận hành hãng taxi điện Xanh SM thuộc hệ sinh thái Vingroup, đang xúc tiến kế hoạch niêm yết trên thị trường chứng khoán quốc tế. Các đơn vị tư vấn đã đề xuất mức định giá cho GSM lên tới khoảng 20 tỷ USD.

Nguồn tin cho hay GSM đặt mục tiêu chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) tại Hong Kong vào năm 2027. Nếu thành công, GSM sẽ trở thành doanh nghiệp Việt Nam đầu tiên thực hiện IPO tại trung tâm tài chính này.

Được Chủ tịch Vingroup Phạm Nhật Vượng thành lập vào năm 2023, GSM hiện sở hữu đội xe taxi thuần điện lớn nhất Việt Nam. Hãng sử dụng độc quyền các dòng xe do VinFast cung cấp.

Đại diện Vingroup – đơn vị phụ trách truyền thông cho cả GSM và VinFast, chia sẻ với Reuters rằng: “Đã có những ý kiến tư vấn gợi ý mức định giá cho GSM vào khoảng 20 tỷ USD. Tuy nhiên, chúng tôi vẫn đang tiếp tục tham khảo nhiều góc nhìn khác nhau. Con số cuối cùng sẽ phụ thuộc rất lớn vào thời điểm cũng như tình hình thực tế của thị trường tại lúc niêm yết.”

Nếu đạt được mức định giá 20 tỷ USD, tân binh mới hai năm tuổi này sẽ trở thành đối thủ đáng gờm, sánh ngang với “ông lớn” Grab (hiện có vốn hóa khoảng 21 tỷ USD). Trong khi GSM tập trung vào vận tải điện, Grab lại đang vận hành một hệ sinh thái đa dạng từ gọi xe, giao đồ ăn đến dịch vụ tài chính số trên khắp Đông Nam Á.

Dù chưa công bố địa điểm hay lộ trình cụ thể, Vingroup khẳng định việc niêm yết sẽ không diễn ra trong năm 2026. Đây sẽ là nỗ lực niêm yết quốc tế thứ hai của hệ sinh thái Vingroup, sau màn ra mắt của VinFast trên sàn Nasdaq (Mỹ) vào năm 2023.

Sự cộng hưởng giữa GSM và VinFast đã giúp hãng xe điện của ông Phạm Nhật Vượng gia tăng đáng kể doanh số tại thị trường trong nước. Ngoài ra, tỷ trọng xe VinFast bán cho GSM đã giảm từ 72% năm 2023 xuống còn 26% vào quý III/2025, cho thấy VinFast đang dần mở rộng được tệp khách hàng ngoài hệ sinh thái.

Việc chọn Hong Kong để IPO thay vì Singapore hay Mỹ được cho là vì thị trường này có tính thanh khoản cao và các nhà đầu tư tại đây mặn mà hơn với lĩnh vực xe điện và di chuyển thông minh.

Một đợt IPO thành công không chỉ giúp GSM có thêm nguồn lực để bành trướng ra khu vực mà còn giúp giảm bớt áp lực tài chính cho tập đoàn mẹ Vingroup trong bối cảnh VinFast vẫn đang trong giai đoạn đầu tư và mở rộng tốn kém.

Mức định giá 20 tỷ USD

Khi con số 20 tỷ USD được các đơn vị tư vấn định giá cho thương vụ IPO của GSM tại Hong Kong, giới quan sát ngay lập tức thực hiện một phép so sánh với đối thủ trực tiếp là Grab – doanh nghiệp gọi xe công nghệ lớn nhất Đông Nam Á với vốn hóa 21 tỷ USD.

Thoạt trông, việc so sánh một tân binh hai tuổi với một đế chế đã bành trướng hơn một thập kỷ là khá khập khiễng; nhưng trong thế giới của định giá tài sản, doanh thu hiện tại đôi khi chỉ là thứ yếu nếu so với kỳ vọng về những tăng trưởng đột phá trong tương lai.

Xét về thuần túy kỹ thuật, Grab dự kiến đạt doanh thu 3,4 tỷ USD vào năm 2025, tương ứng với tỷ số P/S là 6,2x. Để GSM chạm đến cột mốc 20 tỷ USD theo công thức này, doanh thu của họ phải ở mức tương đương Grab, một bài toán đầy thách thức khi nhìn vào thực tế địa lý: Grab đang hiện diện tại hơn 400 thành phố thuộc 8 quốc gia, trong khi GSM mới chỉ ở giai đoạn đặt những bước chân đầu tiên ra quốc tế.

Thậm chí, ngay tại Việt Nam, doanh thu của Grab chỉ chiếm hơn 8% tổng doanh thu toàn cầu của hãng dù đang nắm giữ 55% thị phần. Sự khác biệt trong cách tính toán doanh thu và chiến lược thâm nhập thị trường cho thấy, 20 tỷ USD của GSM không chỉ dựa trên bảng cân đối kế toán hiện tại, mà là sự đặt cược vào một mô hình vận hành khác biệt.

Để hiểu tại sao Grab từng được định giá tới 40 tỷ USD khi lên sàn chứng khoán Mỹ, cần nhìn vào ba trụ cột mà Công ty môi giới PhillipCapital tại Singapore đã chỉ ra.

Thứ nhất, đó là quyền năng của một “siêu ứng dụng” (super-app). Grab không bán dịch vụ gọi xe mà ‘ky lân’ này bán cả một hệ sinh thái. Từ giao đồ ăn, đi chợ hộ cho đến dịch vụ tài chính số, Grab đã biến mình thành ứng dụng có thể phụ vụ nhu cầu hàng ngày của người tiêu dùng Đông Nam Á, tương đương với 25 triệu người dùng hàng tháng và 1,9 tỷ giao dịch trước khi IPO.

Thứ hai là khả năng chuyển hóa từ “đốt tiền” sang sinh lời. Grab đã chứng minh được lộ trình này khi mảng giao hàng tăng trưởng 203%/năm và lần đầu tiên đạt EBITDA dương 313 triệu USD vào năm 2024, sau bao năm ròng rã bù lỗ.

Và cuối cùng là “mỏ vàng” dữ liệu từ 400 triệu người dùng internet khu vực, được bảo chứng bằng giấy phép ngân hàng số tại Singapore – một bước ngoặt biến Grab từ một hãng xe công nghệ thành một định chế tài chính tiềm năng với các dịch vụ như “Mua trước trả sau” (Pay Later).

Vậy nên, con số 20 tỷ USD của GSM không đơn thuần là đuổi theo Grab về doanh số, mà là những nỗ lực đã bỏ ra của đơn vị chứng minh rằng họ có thể tái lập, hoặc thậm chí rút ngắn con đường xây dựng một hệ sinh thái quyền lực như cách Grab đã làm.

Xanh SM đang có gì trong tay?

Với nguồn lực lớn mạnh tư công ty mẹ VinGroup, GSM đang chọn chiến lược “đánh nhanh, thắng nhanh” với một tốc độ khiến tất cả đối thủ phải dè chừng. Từ số vốn 3.000 tỷ đồng ngày đầu thành lập, GSM đã thực hiện một cú nhảy vọt về tiềm lực tài chính khi tăng vốn lên 35.500 tỷ đồng vào đầu năm 2025, chính thức ghi tên mình vào câu lạc bộ doanh nghiệp tỷ USD.

Sức mạnh tài chính đó đã được cụ thể hóa bằng một mạng lưới phủ khắp 56/63 tỉnh thành Việt Nam với đội xe khổng lồ gần 100.000 chiếc. Hiệu suất vận hành của GSM là một minh chứng cho sự tăng trưởng lũy tiến: từ những cột mốc 100.000 rồi 500.000, hãng đã chính thức chạm ngưỡng 1 triệu chuyến xe mỗi ngày vào tháng 8/2025.

Bên cạnh đó, GSM cũng đang đặt ra tham vọng gia nhập nhóm doanh nghiệp gọi xe tầm vóc toàn cầu với 100 triệu giao dịch mỗi tháng.

Trên bàn cờ thị phần, cuộc bám đuổi đang trở nên nghẹt thở. Trong khi Mordor Intelligence nhận định GSM đã vươn lên chiếm 40% thị phần gọi xe trong quý I/2025, vượt qua con số 32% của Grab, thì các khảo sát khác vẫn cho thấy Grab đang giữ vững vị thế với 55%. Sự tranh cãi về con số chỉ càng khẳng định một điều: GSM đã thực sự trở thành đối trọng lớn nhất của Grab tại thị trường nội địa.

Ngoài ra, GSM còn muốn “xuất khẩu” mô hình gọi xe điện ra thế giới. Sau Lào và Indonesia, hãng đã đổ bộ Philippines với kế hoạch rót 1 tỷ USD trong 3 năm và đang ráo riết chuẩn bị tiến vào Ấn Độ cùng 10 thị trường mới trong năm 2026.

Tuy nhiên, để thực sự trở thành một “siêu ứng dụng” như Grab, GSM vẫn còn những khoảng trống cần lấp đầy. Mảng giao đồ ăn – mảnh đất màu mỡ nhưng khắc nghiệt, nơi mà GSM mới chân ướt chân ráo bước vào tại Hà Nội và TP.HCM; đang bị thống trị bởi những “tay to” như ShopeeFood (52,5% thị phần) và GrabFood (33%), theo iPOS.vn.

Nhưng GSM có một quân bài chiến lược mà Grab hay ShopeeFood chưa có: động lực từ cuộc cách mạng xanh. Trong bối cảnh toàn cầu đang chuyển mình mạnh mẽ sang phương tiện thuần điện, việc sở hữu đội xe không phát thải không chỉ là lợi thế vận hành mà còn là điểm sáng thu hút cảm tình của các nhà đầu tư quốc tế tại các trung tâm tài chính như Hong Kong.

Lợi nhuận chưa phải tất cả

Trở lại câu chuyện Grab, ngay sau khi lên sàn, cổ phiếu của họ đã giảm mạnh 20% so với giá chào bán. Thế nhưng, điều đó dường như chẳng hề làm nao núng tinh thần của những nhà sáng lập và các nhà đầu tư. Việc đốt tiền và thua lỗ triền miên không phải là tất cả cơ sở để đánh giá những doanh nghiệp trong nền kinh tế chia sẻ, như Grab.

Thực tế, Grab không phải là ngoại lệ duy nhất trong ngành khởi nghiệp công nghệ. Rất nhiều tên tuổi lớn đã chấp nhận thua lỗ trong nhiều năm ròng rã. Uber là một ví dụ, Tesla của Elon Musk vẫn đang lỗ khi bán xe, hay Shopee – nền tảng thương mại điện tử hàng đầu tại Đông Nam Á, cũng vẫn đang gồng lỗ.

Theo tư duy truyền thống, vai trò của công ty là tạo ra lợi nhuận cho chủ sở hữu. Nhưng thực tế là các công ty quy mô lớn không tồn tại chỉ để tạo ra lợi nhuận. Chúng tồn tại để tối đa hóa giá trị cho cổ đông.

Hay nói cách khác, với một cửa hàng tạp hóa, tiệm bánh hay quán cà phê gia đình, lợi nhuận là yếu tố sống còn cho chủ sở hữu. Đó là lý do tại sao nhiều doanh nghiệp nhỏ sụp đổ trong đại dịch, nhiều ông bà chủ chọn đóng cửa thay vì gánh lỗ từ tháng này sang tháng khác. Nhưng với một tập đoàn lớn có mục tiêu niêm yết công khai, lợi nhuận chưa phải là ưu tiên hàng đầu.

Các nhà đầu tư mạo hiểm rót vốn không phải để nhận những đồng tiền lẻ từ hoạt động kinh doanh hàng ngày. Họ chấp nhận bù lỗ để kỳ vọng vào việc giá trị công ty tăng vọt, từ đó nhân số vốn đầu tư lên gấp nhiều lần. Họ quan tâm đến tăng trưởng doanh thu và thị phần liên tục qua từng năm, đặc biệt là trong các ngành công nghiệp mới nơi tiềm năng tương lai được xem vô hạn.

Có thể nhìn vào SoftBank (Nhật Bản), cổ đông lớn nhất của Grab. Họ đã rót 3 tỷ USD vào Grab từ năm 2014, và ngay khi IPO, họ đã thu về thêm 3,1 tỷ USD. Khoản đầu tư này đã đưa giá trị 18,6% cổ phần của họ lên mức 6,1 tỷ USD và con số này hoàn toàn có thể tăng cao hơn nữa trong tương lai.

Mặt khác, lợi nhuận đôi khi là một “tín hiệu xấu”. Kiếm được nhiều tiền tất nhiên không xấu, nhưng nó có thể ám chỉ rằng công ty đang dậm chân tại chỗ thay vì tái đầu tư để chiếm lĩnh thị phần để luôn dẫn dắt thị trường. Giá trị của một đồng lợi nhuận thực tế sẽ thấp hơn một đồng (sau khi trừ thuế và lạm phát). Trong khi đó, một đồng được đầu tư đúng chỗ có thể giúp vốn hóa thị trường của công ty tăng thêm vài đồng. Và đó mới là điều các cổ đông hướng đến.

Amazon chính là ví dụ điển hình nhất. Cho đến tận năm 2018, Amazon hầu như không có lãi, hoặc nếu có thì cũng rất ít. Bởi vì họ tái đầu tư từng xu kiếm được vào chính mình. Họ chi tiền thuê nhân sự, mua trang thiết bị, xây kho bãi, sắm xe tải, máy bay và xây dựng hạ tầng CNTT khổng lồ để đáp ứng tốc độ tăng trưởng chóng mặt.

Chính từ đó, Amazon Web Services (AWS) đã ra đời vào năm 2002. Ban đầu chỉ để phục vụ nhu cầu nội bộ, nhưng dần dần AWS đã trở thành “xương sống” của Internet toàn cầu. Ngày nay, AWS cung cấp dịch vụ đám mây cho hàng triệu công ty, lưu trữ mọi thứ từ những bức ảnh GIF vui nhộn đến các phần mềm doanh nghiệp và AI phức tạp nhất.

Mỗi đồng chi cho các khoản đầu tư này đã giúp vốn hóa thị trường của Amazon tăng vọt, hiện đạt gần 2.000 tỷ USD, mặc dù họ đã sống trong tình trạng không có lãi suốt phần lớn thời gian tồn tại. Nếu Amazon chỉ chăm chăm thu lợi nhuận, họ sẽ phát triển rất chậm, phải đóng thuế thu nhập cao và không bao giờ đạt được quy mô như ngày nay.

Grab hay có thể là Xanh SM cũng đang đi trên con đường tương tự. Những khoản lỗ hàng quý không phải là điều đáng ngại. Ngay cả việc cổ phiếu giảm 20% trong ngày đầu lên sàn của Grab cũng vậy. Mục tiêu chính của các đợt IPO không phải là giá cổ phiếu ngày đầu, mà là huy động thêm vốn để tiếp tục “đổ xăng” cho bộ máy tăng trưởng trong những năm tới.

Hãy nhìn vào Sea Ltd (công ty mẹ của Shopee). Họ từng giao dịch dưới giá IPO suốt một năm trời sau khi lên sàn vào năm 2017 với mức giá 15 USD. Đến năm 2021, cổ phiếu của họ đã vượt mức 350 USD, mặc dù Shopee vẫn đang đốt tiền. Các nhà đầu tư không nhìn vào số lỗ hiện tại, họ nhìn vào tương lai.

Khi nhìn vào Grab hay Xanh SM hay Gojek, các nhà đầu tư không chỉ thấy những chiếc xe ôm hay taxi, shipper giao đồ ăn…; mà họ thấy một nền tảng với hàng triệu người dùng trung thành.

Một đồng chi ra hôm nay để chiếm lĩnh thị trường và dịch vụ mới chính là lời hứa cho một khoản lợi nhuận khổng lồ trong tương lai.

Special Offer từ MarketingTrips:

• Tham khảo giải pháp Agency Listing từ MarketingTrips: Agency Networks
• Đăng bài không giới hạn trên MarketingTrips vớfi chi phí chỉ bằng 1 bài đăng (Booking): Content Partner
• Đăng ký (dành cho Agency): Sign up

Tham gia Cộng đồng We’re Marketer của MarketingTrips (Trang tin tức trực tuyến mới nhất về Marketing, Digital Marketing, Thương hiệu, Quảng cáo và Kinh doanh) để thảo luận các chủ đề về Marketing và Business tại: We’re Marketer

Theo Đức Huy | Doanh Nghiệp & Kinh Doanh