Hoạt động quảng cáo thông qua người có ảnh hưởng (KOLs/Influencers) đã trở thành kênh bùng nổ những năm gần đây. Song việc thiếu thận trọng trong đánh giá sản phẩm trước khi quảng cáo dẫn tới đưa thông tin sai sự thật, ảnh hưởng quyền lợi người tiêu dùng.
Giải quyết vấn đề này, Nghị định 87/2026 có hiệu lực từ ngày 15/5 đã thiết lập một khung pháp lý riêng biệt và nghiêm khắc dành cho người Influencers/KOLs – nhóm đối tượng vốn chưa được định danh rõ ràng trong các quy định cũ.
Cụ thể, Influencers/KOLs sẽ bị phạt 80-100 triệu đồng nếu chưa sử dụng hoặc chưa hiểu rõ về sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ mà đã giới thiệu về nó.
Mức phạt 60-80 triệu đồng dành cho hành vi “không thực hiện thông báo về việc quảng cáo ngay trước và trong khi thực hiện hoạt động quảng cáo”. Điều này đồng nghĩa, nếu một nghệ sĩ, KOL đăng video quảng cáo sản phẩm thì ngay từ đầu video, phải thông báo cho người xem đây là video quảng cáo sản phẩm.
Ngoài xác minh sản phẩm, các KOL đồng thời có trách nhiệm xác minh về độ tin cậy của người quảng cáo; kiểm tra tài liệu liên quan đến sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ quảng cáo. Nếu vi phạm, họ có thể bị phạt 40-60 triệu đồng.
Điểm mới đáng chú ý khác trong biện pháp khắc phục hậu quả là người có ảnh hưởng vi phạm không chỉ bị phạt tiền mà còn buộc phải xin lỗi công khai bằng văn bản tới người tiêu dùng, một hình thức răn đe đánh trực tiếp vào uy tín cá nhân – “tài sản quý giá” của những người có ảnh hưởng.
Ngoài ra, các sai phạm loại này còn bị buộc thu hồi sản phẩm, hàng hóa hoặc dừng cung cấp dịch vụ và phải nộp lại số lợi bất hợp pháp là tiền đã bán sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ.
Trước đây, khi người có ảnh hưởng thực hiện các hành vi quảng cáo sai sự thật, cơ quan chức năng thường phải áp dụng các quy định chung dành cho cá nhân quảng cáo không đúng sự thật với mức phạt 60-80 triệu đồng.
Với các quy định mới nêu trên, Nghị định 87/2026 đã cụ thể hóa trách nhiệm của nhóm đối tượng này với những chế tài mạnh hơn.
Hơn 300.000 KOL đang hoạt động ở Việt Nam
Số liệu của câu lạc bộ KOL và KOC Việt Nam (trực thuộc Liên chi hội quảng cáo và nội dung số Việt Nam) cho thấy cả nước ước tính có khoảng 300.000 KOL, KOC. Con số này gấp 6 lần so với năm 2022. Song chưa có tiêu chí đánh giá cụ thể để xác định “khi nào được coi là KOL” dẫn đến nhiều người “tự phong danh hiệu”.
“Nghề KOL” đang trên đà phát triển và trở thành mơ ước của giới trẻ hiện đại. YouTuber giàu nhất hiện tại, theo Celebrity là chủ kênh Mr.Beast, với 424 triệu người theo dõi riêng trên nền tảng này, nhiều nhất toàn cầu. Mỗi tháng, riêng quảng cáo từ YouTube mang lại cho anh 3-5,4 triệu USD. Hiện, KOL 27 tuổi này có khối tài sản ròng trên một tỷ USD.
Tại Mỹ “nghề KOL” ước tính sẽ thành một ngành công nghiệp trị giá 70 tỷ USD vào năm 2029.
Tại châu Á việc “nhắm mắt nhận tiền” quảng cáo sản phẩm dù không dùng đã dẫn đến nhiều bài học cay đắng cho cả các ngôi sao. Ngoài bị phạt tiền, “văn hóa” phong sát mạnh mẽ của các quốc gia Châu Á này khiến các KOL không thể nào kiếm sống nổi nếu bị tai tiếng.
Ví dụ, ở Trung Quốc, đầu tháng 11/2022 đã ra quy định cấm tất cả người nổi tiếng có “đạo đức sa sút” quảng cáo bất cứ thứ gì.
KOL bắt buộc phải sử dụng sản phẩm hoặc dịch vụ trước khi quảng cáo nó. Trong trường hợp quảng cáo sai sự thật, KOL dù biết hay không biết sản phẩm đó không như quảng cáo vẫn sẽ phải chịu trách nhiệm liên đới.
Tại Hàn Quốc, ngay từ 2020 quy định KOL và doanh nghiệp vi phạm quảng cáo sẽ phải đối mặt với mức phạt lên tới 2% doanh số và doanh thu liên quan hoặc 500 triệu won (khoảng 10 tỷ đồng)…
Theo VnExpress
